Ιστορία

Τι να έλεγαν αν εζούσαν σήμερα, στον υπουργό Εργασίας κ. Άδωνη Γεωργιάδη ή στον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, για το υπό ψήφιση νομοσχέδιό τους περί επιμήκυνσης των ωρών εργασίας, εκείνοι οι Κερκυραίοι εργαζόμενοι πρόγονοί μας που πριν από 111 χρόνια είχαν θέσει ως χαρακτηριστικό στίγμα των επιθυμιών τους, κάτω από το όνομα της εφημερίδας τους «Εργάτης», το σύνθημα «Ζήτω το οκτάωρον»;

Ποιο να είναι, άραγε, το πιο ωραίο Ημερολόγιο για το 2022 στο νησί όπου τοπικά Ημερολόγια της μορφής των Αλμανάκ, αν όχι και κάποιου είδους Καζαμίες, κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά από μια τοπική «Αυτοκρατορική Τυπογραφία» το 1810 για το 1811;

«Περιπεράστε παρακαλώ!»; Θα ξαναζήσουμε, αυτή τη φορά στην αληθινή ζωή της Κέρκυρας, την υπέροχη σαν βιολέτα του παλιού ελληνικού κινηματογράφου Δέσποινα Στυλιανοπούλου;

Στο εμβληματικό Παλαιό Φρούριο της πόλης της Κέρκυρας βρίσκεται το σπίτι του. Εκεί φυλάει σαν κόρη οφθαλμού κάποια αμέτρητα έγγραφα ιστορικής αξίας για όλον τον Ελληνισμό. Είναι ο πιο παλιός ζων παππούς των σύγχρονων Κερκυραίων. Πιο γέρος κι από το ίδιο το Φρούριό τους, που χτίστηκε τα μέσα του 16ου αιώνα. Αυτός είναι κιόλας ο πιο σοφός Κερκυραίος.

Λυπήθηκαν τους Κερκυραίους οι πιο περήφανες και πιο σιωπηλές «ακούραστες γριούλες» του νησιού; Οι πιο μακραίωνοι και σαράντα φορές περισσότεροι από τον ανθρώπινο πληθυσμό «μόνιμοι κάτοικοι» της Κέρκυρας, οι λιανολιές της; Αυτές που είναι ανεκτίμητος «Κερκυραίων πλούτος» όπως καλύτερα από κάθε άλλον τις ύμνησε ο Ανδρέας Κάλβος;

Ο κ. Σταύρος Ανδρεάδης, ο επικεφαλής δηλαδή του μεγαλύτερου ελληνικού τουριστικού ομίλου που είναι γνωστός ως IKOS, εξοργισμένος ζήτησε τον λόγο από τον πρόεδρο του περιφερειακού συμβουλίου Ιονίων Νήσων Νίκο Μουζακίτη προκαλώντας με τα λόγια του ταραχή και αμηχανία.

Σε 132 μικρά και μεγάλα χωριά των νησιών του Ιονίου Πελάγους, από τις πιο βόρειες αμμουδιές και τους λόφους της Κέρκυρας ψηλά στο Ιόνιο ίσαμε τους Παξούς και τη Λευκάδα χαμηλότερα και τη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά και την Ιθάκη στις ακτές και στις ορεινές τοποθεσίες στο νότιο Ιόνιο, χιλιάδες ψηφοφόροι στις 25 Ιουνίου εψήφισαν, θαρρείς, σαν να ασπάζονταν με θέρμη ετούτον το στίχο του μεγάλου Λευκαδίτη ποιητή Άγγελου Σικελιανού: «Δεν είναι χίμαιρα να καβαλάς το όνειρο». Γύρισαν την πλάτη στα αστικά κόμματα και έδωσαν στο Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας εκλογικά ποσοστά που υπερβαίνουν σημαντικά το μέσο εκλογικό πανελλαδικό ποσοστό του. Πόσο το ξεπερνούν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις; Από 30%, κατ' ελάχιστο, έως και 576% ή περίπου 5,8 φορές.

Μεγαλώσαμε, ομολογουμένως, ακούγοντας ότι από τα παρασκήνια την Ελλάδα την «κυβερνούν 300 οικογένειες» μεγαλοεπιχειρηματιών, μαζί με κάποιες ξένες ακόμη πιο ισχυρές φαμίλιες.

Σαν σήμερα πριν από σαράντα έξι χρόνια, παρακαλώ, για μία και μοναδική μέρα. Το ημερολόγιο έδειχνε 20 Δεκεμβρίου 1975. Η Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας, αυτό το πνευματικό φρούριο της μεγαλοαστικής τάξης της Κέρκυρας και της Επτανήσου, αν όχι όλης της Ελλάδας και ξένων μεγιστάνων του πλούτου αφού στους πολύτιμους χορηγούς κι ευεργέτες της φιγουράρουν πρόσωπα και Ιδρύματα με επίθετα όπως Μποδοσάκης, Λάτσης, Λεβέντης, Νιάρχος, Λασκαρίδης, Ωνάσης, Ρότσιλντ, αντηχούσε κομμουνιστικά τραγούδια.

Πράγματα ευχάριστα, μόνο, για το μαρτυρικό Λαζαρέτο, έχουμε να μοιραστούμε σήμερα μαζί σας, φίλες και φίλοι. Με όλους σας, όποιον -μη μαύρο βέβαια- πολιτικό... Θεό κι αν πιστεύετε.

Έτσι όπως τον αποχαιρέτησε η Έλενα Γισδάκη ανήμερα του θανάτου του στο δημοσίευμά της «Αντί αποχαιρετισμού: Οι κερκυραϊκές ώρες του Σπύρου Χαλβατζή» έμεινε και μένει στην καρδιά μας ο αγωνιστής αυτός του ΚΚΕ, που τα χρόνια της δικτατορίας στη Γυάρο μοιραζόταν τα βάσανα της εκτόπισης σε θάλαμο με έναν Κερκυραίο πολύ μεγαλύτερο σε ηλικία ομοϊδεάτη του, τον άλλοτε μυλεργάτη και δημοτικό σύμβουλο Γιώργο Αλεξάκη (1910-1996).

Καλημέρα σας εκεί στον Λευκό Οίκο και ευχαριστούμε αγαπητέ Ντόναλντ κι εσάς και τους λοιπούς δημοκράτες του επιτελείου σας για την εμπνευσμένη πρωτοβουλία σας να κηρύξετε «Εβδομάδες Αντικομμουνισμού» στον ζοφερό πλανήτη μας, που τόσο πολύ κινδυνεύει από τους αμετανόητους κομμουνιστές και συνοδοιπόρους τους -αυτούς προσέξτε ιδιαιτέρως- καθώς δεν λένε με τίποτε να βάλουν μυαλό.

Γιατί δεν πήγατε και στο Μπάκιγχαμ κυρία Δήμαρχε; Ή θα πάτε στα σαράντα του Φίλιππου; Με το καλό!

«Εδώ σωπαίνουν τα πουλιά». Με μια λέξη το τραγούδι «Ταμένος», με τη φωνή του ίδιου του Μίκη Θεοδωράκη που ήταν θαρρείς κι αυτός «παρών» στη συγκλονιστική, ανεπανάληπτη εκδήλωση της κερκυραϊκής οργάνωσης του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας στο μαρτυρικό κερκυραϊκό νησάκι Λαζαρέτο τις 21 Νοέμβρη 2021.

Δεν έχουμε δει ή δεν θυμόμαστε άλλο τόσο όμορφο κι αληθινό, πιο ζωντανό κι εμπνευσμένο, πιο αισιόδοξο και συνάμα μεστό κι ουσιαστικό, αφιέρωμα κερκυραϊκής εφημερίδας για την 21η Μαΐου 1864, την επέτειο της ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα που πρόωρα εφέτος, λόγω των σημερινών βουλευτικών εκλογών, γιορτάσαμε την περασμένη Κυριακή.

Την άμεση παρέμβαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού προκάλεσαν οι καταγγελίες πολιτών, που ανέδειξε προ ημερών το «corfupress.com», για την παράλληλη περικοπή εκπτώσεων και προσαρμογή τιμολογιακής πολιτικής στην πορθμειακή γραμμή Κέρκυρα - Ηγουμενίτσα εκ μέρους των ακτοπλοϊκών εταιρειών, για την οποία είχαν προηγηθεί ποικίλες τοποθετήσεις για σχετικά θέματα από την πλευρά της παράταξης «Λαϊκή Συσπείρωση» στον χώρο της Τοπικής Διοίκησης και της κερκυραϊκής Οργάνωσης του ΚΚΕ.

Θυμόμαστε και τιμούμε την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου κάθε χρόνο τη μαζική αντίδραση των μαθητών της Κέρκυρας τον Νοέμβριο του 1941 στην ιταλική, φασιστική Κατοχή. Δηλαδή, την οργανωμένη αντικατοχική διαδήλωσή τους, που μπορεί να ήταν και η πρώτη αντιφασιστική μαθητική διαδήλωση σε χώρα κατεχόμενη απ' τον φασιστικό Άξονα. Ωστόσο, έχει έρθει ίσως η ώρα η συλλογική θύμηση να συνδυάσει την τιμή για τον αγώνα του μαθητόκοσμου με τιμή για τον αγώνα που οι εκπαιδευτικοί τους έδωσαν κατά την ίδια χρονική περίοδο και εντονότερα στη συνέχεια, ενάντια στις προσπάθειες του κατακτητή να επιβάλει τη θέλησή του, εξανδραποδίζοντας ακόμη και την ελληνική Ιστορία από τις μαθητικές αίθουσες.

Το πρόγραμμα των πρωτομαγιάτικων εκδηλώσεων στην Κέρκυρα, το 1919, περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, μουσική και πορεία έως το εξοχικό προάστιο, τότε, Ανάληψη. Εκεί θα γινόταν η ομιλία ή μάλλον μία «διάλεξη», όπως την προσδιόριζε η σχετική προκήρυξη.

«Καρτεράμε. Μέρα με τη μέρα. Θάρθει και η δική μας σειρά. Είναι σίγουρο πως και μας θα μας διώξουν (…) Τα κελιά αδειάζουν. Οι ακτίνες ρημάζουν. Στις αυλές δεν έμεινε πέτρα πάνω στην πέτρα...

Το 1912 ήταν, όταν με αφορμή μάλλον παρά για την ίδια την άρνηση της ηγεσίας της να ανταποκριθεί σε αίτημα σοσιαλιστών της εποχής, εκδηλώθηκε στην κερκυραϊκή Φιλαρμονική «Μάντζαρος» η πρώτη μεγάλη σύγκρουση στο εσωτερικό της που έλαβε δημόσιες διαστάσεις, δύο εικοσαετίες και κάτι αφότου ιδρύθηκε με σκοπό τη «ψυχαγωγία της εργατικής τάξεως». Μέχρι τότε οι εσωτερικές έριδες για τον ρόλο της Φιλαρμονικής έμεναν «εντός των τειχών». Ήταν, θα έλεγε κανείς, μια κρίση φυσιογνωμίας.

Έχει ξεχωριστή θέση στην Ιστορία του ΚΚΕ ο τόπος μας για τους αγώνες που ο λαός του έδωσε τα χρόνια του Εμφυλίου, έχοντας ανάμεσά του, κλεισμένους στις φυλακές μαζί με Κερκυραίους, μερικούς από τους καλύτερους πολιτικούς γιους του ΚΚΕ, του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ απ' όλη την Ελλάδα.

Θα τρίζουν τα κόκκαλα των χιλιάδων νεκρών στα δικά μας νησιά κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, κυρία Κράτσα, για την ανιστόρητη πολιτική ανοχή που επιδεικνύετε στους πολιτικούς επιγόνους των δολοφόνων τους!

Φανταστείτε στον τηλεοπτικό δέκτη σας, φίλες και φίλοι, τη Ναταλία Καποδίστρια, την Κερκυραία ηθοποιό-απόγονο της οικογένειας του πρώτου Κυβερνήτη της σύγχρονης Ελλάδας, στο παράθυρο του κερκυραϊκού σπιτιού του Διονύσιου Σολωμού στα Μουράγια ν’ απαγγέλει Το χάραμα επήρα του ήλιου το δρόμο / Κρεμώντας τη λύρα τη δίκαιη στον ώμο / Κι απ’ όπου χαράζει ως όπου βυθά / Τα μάτια μου δεν είδαν τόπον ενδοξότερο / Από τούτο το αλωνάκι…

Υπερβολικός ως προς τον υπαινιγμό ενδεχόμενου σοβαρού κινδύνου, λέτε, ο τίτλος «Ναυτικές κόντρες ΝΑΤΟ - Ρωσίας ανοιχτά της Κέρκυρας», ενώ η αιματηρή πολεμική σύγκρουση μαίνεται στην κάπως μακρινή μας Ουκρανία; Κι όμως, ορισμένα γεγονότα δείχνουν να έχει... μετακινηθεί πολύ πιο κοντά μας η Ουκρανία!

Τι αποκάλυψη κι αυτή με τους τόσους «στρατηγικούς» εναγκαλισμούς των κυβερνητικών αξιωματούχων μας με τον διαβόητο Σαουδάραβα ηγέτη και το επιτελείο του στην Αθήνα!

Πριν από έναν αιώνα περίπου. Όταν ακόμη ήταν αγέννητος ο Κρητικός μεγάλος μουσικοσυνθέτης μας Γιάννης Μαρκόπουλος που εμπνεύστηκε τη μελοποίησή τους σε ηλικία δεκαπέντε ετών το 1954 και θεϊκά τους ανέβασε το 1977 στις κορφές του ελληνικού μουσικού Ολύμπου.

Με τίτλο «Ενα ντοκουμέντο για τη δράση του ΕΛΑΣ στην Κέρκυρα» και υπότιτλο «Η μάχη για τη διάσωση των υποδομών του νησιού από τους Γερμανούς, μέσα από ένα άρθρο του Αλέκου Πρίφτη στη "Φωνή του Λαού"», η εφημερίδα «Ριζοσπάστης» στο φύλλο της τής 28ης Οκτωβρίου 2022, σε αφιέρωμα στην επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940, δημοσίευσε το ακόλουθο κείμενο:

Τέτοιον μήνα πριν από 47 χρόνια, τον Νοέμβριο του 1974, σ' ένα τυπογραφείο παλιού αγωνιστή της Δημοκρατίας που με την πτώση της Χούντας πήρε τη θέση του στη Νομαρχιακή Επιτροπή Κέρκυρας του ανασυντασσόμενου Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, εκδόθηκε μια εφημερίδα που έχει πολλά να μας πει, ως πηγή γνώσης, για εκείνη την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο στο νησί μας.

Παλιός γενναίος δικηγόρος είναι ο εικονιζόμενος στη φωτογραφία Κερκυραίος. Δεν είναι πια εν ζωή, μα σίγουρα θα τον θυμούνται με εκτίμηση πολλοί συμπολίτες μας, είτε επισκέπτονταν το δικηγορικό του γραφείο απέναντι από πασίγνωστο βιβλιοπωλείο στο ιστορικό κέντρο της πόλης είτε όχι.

Κόψτε αυτή τη «Λερναία Ύδρα» των αγωνιστών αγροτών της Κέρκυρας! Κόψτε όλα τα κεφάλια αυτής της «Λερναίας Ύδρας»!

Με «βασίλισσα» της κερκυραϊκής ιδιωτικής και νοσοκομειακής φαρμακευτικής αγοράς πάλι την εταιρεία που απασχόλησε τριάντα περίπου φορές κερκυραϊκά δημοσιεύματα, λόγω του Έλληνα επικεφαλής της σε συνδυασμό με το εμβόλιό της εναντίον της Covid-19, «έκλεισε» το 2021 για τα κερκυραϊκά φαρμακεία και τον κερκυραϊκό νοσοκομειακό και ιδιωτικό ιατρικό τομέα.

Γιορτινή και ειδικά για τους ναυτεργάτες της γραμμής Κέρκυρα - Ηγουμενίτσα, ακόμη περισσότερο ίσως απ' όσο για όλους μας, η σημερινή μέρα, κορυφαία στη χορεία των περιοδικών εκδηλώσεων τιμής για τον πολιούχο του νησιού άγιο Σπυρίδωνα, που η θρησκευτική παράδοση τον τοποθετεί στο πλάι των ταπεινών να εξεγείρεται για κάθε κοινωνική αδικία. Το όνομά του φέρει εδώ και μισόν αιώνα το σωματείο τους.

Από τα χρόνια του ΕΑΜ που αμέσως μετά τον Μεγάλο Πόλεμο μπήκε μπροστά στην υπόθεση της αναγέννησης του κερκυραϊκού αθλητισμού, αποτελεί πια παράδοση δεκαετιών η σταθερή και έντονη ενασχόληση της μαχόμενης Αριστεράς στην Κέρκυρα με τον αθλητισμό. Δεν προκαλεί κατάπληξη το γεγονός ότι στον τοπικό συνδυασμό της ενόψει των εκλογών για νέα διοίκηση στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων περιλαμβάνονται, σε σύγκριση με τους άλλους συνδυασμούς, περισσότεροι υποψήφιοι που έχουν στο ενεργητικό τους – και συνεχίζουν να δίνουν καθημερινά – μάχες στους αθλητικούς στίβους, ποδοσφαιρικούς και άλλους, ως μέλη και στελέχη αθλητικών συλλόγων, παλιοί αθλητές ή και μάχιμοι προπονητές, όπως ο εκπαιδευτικός - διευθυντής γυμνασίου και προπονητής ποδοσφαίρου διεθνών ποιοτικών κριτηρίων Χαράλαμπος Αρβανιτάκης.

Μήπως θα θέλατε να ναυλώσετε κιόλας πλοία και να οργανώσετε μηχανισμό για να μας μεταφέρουν με το ζόρι στην Αλβανία, αξιότιμη κυρία Κράτσα, όλους εμάς τους 13.117 πολίτες των Ιονίων νήσων που προτιμήσαμε τον συνδυασμό «Λαϊκή Συσπείρωση Ιονίων Νήσων» στις τελευταίες περιφερειακές εκλογές, σε περίπτωση που δεν αποδεχθούμε την προτροπή σας να μετακομίσουμε εθελοντικά στην Αλβανία;

Πέντε ποιήματα, δύο από τα οποία βλέπουν από τότε το φως της δημοσιότητας τώρα, είχαν γράψει Κερκυραίοι ποιητές για τη μεγάλη Επανάσταση του ρωσικού λαού τον περασμένο αιώνα, που οδήγησε ακριβώς τέτοιες ημέρες πριν από 100 χρόνια, τον Δεκέμβριο του 1922, στη δημιουργία της καινοτομικής Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών.

Αξιωματικό - λαϊκό θρύλο, για τον χαμό του οποίου γράφτηκαν άφθονοι λαϊκοί στίχοι ακόμη και από ανθρώπους με φτωχές γραμματικές γνώσεις και χύθηκε ποταμός το δάκρυ, μόνο αυτόν έχει βγάλει η Κέρκυρα.

«Η περιοδεία μας στην Κέρκυρα θα μου μείνει αξέχαστη. Μας λένε "Στο τάδε χωριό η μόνη ώρα για να μιλήσετε είναι στις έξι το πρωί". "Γιατί έξι το πρωί;". "Γιατί ο κόσμος τότε φεύγει και πηγαίνει να μαζέψει τις ελιές, είναι όλη μέρα στα χωράφια. Θέλετε να τους μιλήσετε; Έξι το πρωί...". Πάμε λοιπόν το ξημέρωμα και όντως μας περίμεναν. Ήταν αριστερό το χωριό και καθώς περνάγαμε κάτω από τα μπαλκόνια τα κορίτσια μάς πετούσαν ροδοπέταλα. Δεν μου έχει ξανασυμβεί αυτό το πράγμα! Είχε γεμίσει ο τόπος ροδοπέταλα στις έξι το πρωί!».

Οι Φαίακες συνέρρεαν, βεβαιώνει ο Απολλώνιος ο Ρόδιος, έξω απ' το παλάτι του Αλκίνοου να ιδούν την επαναστάτρια Μήδεια, ενώ στο λιμάνι συμπατριώτες της Κόλχοι τη ζητούσαν πίσω.

Ένα ποίημα για τον σπουδαίο Έλληνα παιδαγωγό, δημοτικιστή, πολιτικό και κοινωνικό αγωνιστή Δημήτρη Γληνό – που εικονίζεται στη φωτογραφία, αριστερά, με πλάι του τον εκτελεσμένο από τους ναζί Κερκυραίο δάσκαλο Κώστα Χυτήρη – γράφτηκε και απαγγέλθηκε στην Κέρκυρα, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του. Ο Γληνός «έφυγε» από τη ζωή τέτοιες μέρες πριν από 80 χρόνια, το 1943, ύστερα από εγχείρηση. Δύο χρόνια μετά, στα τέλη Δεκέμβρη του 1945, το ΕΑΜ Κέρκυρας επέλεξε να οργανώσει εκδήλωση προς τιμήν του, ανήμερα του θανάτου του. Ας ήταν δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων.

Χειροκρότημα πηγαίο και παρατεταμένο απέσπασε το περασμένο Σάββατο στη Λευκίμμη, στην εκδήλωση για τα 80 χρόνια της ίδρυσης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ), το όνομα ενός Κερκυραίου δημάρχου ο οποίος συνδύασε όπως κανείς ομόλογός του στο νησί μας τη θητεία του -εκλέχτηκε δήμαρχος Λευκίμμης δύο φορές έως το 1994- με την καταγραφή και αποτύπωση της σύγχρονης αγωνιστικής ιστορίας του τόπου σε δρόμους και δρομάκια του.

Μήπως μας βομβαρδίζουν αλύπητα κι εμάς, όλον τον ελληνικό λαό, εδώ στα ελληνικά εδάφη;

Μήνας Νοέμβρης, 1947. Πάνω απ' τις αγγλικές φυλακές της Κέρκυρας βαριά μελανιασμένα σύννεφα προμηνούν καταιγίδα. Κάθε μέρα πέφτει από νωρίς βαθύ σκοτάδι στα υγρά κελιά- ψυγεία. Βροχή κι αέρας, αέρας και βροχή. Οι τοίχοι υγροί, παγεροί. Τουρτουρίζεις.

Πόση τόλμη, γενναιότητα, αίσθηση πατριωτικού καθήκοντος, πίστη στον λαό χρειαζόταν για να εκδίδει και να διακινεί κανείς στην κατεχόμενη Κέρκυρα, κάτω από τη μύτη του Ιταλού ή του Γερμανού κατακτητή, αντιστασιακές εφημερίδες με τα συνθήματα «Όλοι και όλα για τη Λευτεριά» - «Θάνατος στο φασισμό», με λόγια κουράγιου για το λαό, με κηρύγματα Εθνικής Αντίστασης και Λευτεριάς;

Προσωπικότητα που σφράγισε με την πολυσχιδή δράση του τη ζωή στην Κέρκυρα επί δεκαετίες τον προηγούμενο αιώνα.

Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη», στην εκδήλωση που είχε γίνει στους χώρους του εκείνο το βράδυ, ένα από τα τιμώμενα πρόσωπα ήταν η σημερινή περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων.

Ενας Κερκυραίος, βεβαιώνουν μαρτυρίες διασωθέντων και έρευνες, μπήκε μπροστά. Το μεσημέρι της 7ης Οκτωβρίου 1944 σε ένα από τα κρεματόρια του Άουσβιτς εκείνος ο Κερκυραίος αξιωματικός του ελληνικού Στρατού Ιωσήφ Βαρούχ ή Μπαρούχ, ήταν που έδωσε το σύνθημα στους ζωντανούς-νεκρούς συγκρατούμενους: «Θα γίνει ρε, ναι ή όχι, το ντου που λέγαμε;».

Πολέμησε ο πιο αγαπητός Θεοτόκης της Κέρκυρας, ο λογοτέχνης και αγωνιστής Κωνσταντίνος Θεοτόκης που τη θανή του σαν σήμερα πριν από 100 χρόνια η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών τίμησε προ ολίγου με μνημόσυνο στον τάφο του στο νεκροταφείο της γενέθλιας πόλης του, μερικές ώρες αφότου η Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας, το παλαιότερο πνευματικό Ίδρυμα της χώρας, εγκαινίασε μια νέα και αποκαλυπτική έκθεση 140 δυσεύρετων τεκμηρίων και αρχειακών υλικών στα γραφεία της για εκείνον.

Τον Δεκέμβριο του 2013, σε ηλικία 88 ετών, ο Μίκης Θεοδωράκης θυμόταν τον εαυτό του να μεγαλώνει στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς, παιδί ακόμη, μαζί με έναν κόκκινο τόμο.

Φέρει επτανησιακή υπογραφή και αποτελεί ενδεχομένως, τολμούμε να πούμε, τη σημαντικότερη και πιο εμπεριστατωμένη συνθετική Αριστερή ιστορική – πολιτική μονογραφία για τη ζωή και το έργο του Κερκυραίου πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.

Ό,τι δύο γηγενείς Επτανήσιοι περιφερειάρχες Ιονίων Νήσων δεν κατάφεραν να κάνουν στο Λαζαρέτο, ώστε ο Ιστορικός Τόπος να είναι πιο εύκολα επισκέψιμος, θα το κάνει πραγματικότητα, «βάζοντας μπροστά» τη δουλειά το 2026, ένας άλλος περιφερειάρχης των ίδιων νησιών που «βαστάει» από εκείνο το δεύτερο μεγαλύτερο ελληνικό νησί από το οποίο, κατά τους ιστορικούς, προήλθε ο πρώτος αποικισμός της Κέρκυρας;

Τι λέτε, θα «έβγαζε» μία ολόκληρη πενθήμερη εργάσιμη εβδομάδα με 8ωρη ημερήσια εργασία και ορθοστασία ο συμπαθητικός υπουργός Εργασίας Κωστής Χατζηδάκης αν η ζωή τον είχε φέρει στη θέση του εργάτη στο χαλυβουργείο της Θεσσαλονίκης;

Γέννημα-θρέμμα της Κέρκυρας, ο δάσκαλος Κώστας Χυτήρης από το χωριό Κουραμάδες έρχεται ξανά τις μέρες αυτές στη μνήμη μας, μέσα από περιγραφές συναγωνιστών του και οικείων του, ως φωτεινό παράδειγμα αγωνιστή πατριώτη αφοσιωμένου στο δίκιο του λαού, καθώς ήταν ένας από τους κομμουνιστές που -αρνούμενοι να αποκηρύξουν τα λαϊκά δίκαια και το ΚΚΕ- παραδόθηκαν από τους αξιωματούχους της μεταξικής δικτατορίας και τους διαδόχους τους στους κατακτητές και εκτελέστηκαν από τους ναζί την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή. Ο Χυτήρης, ένας από τους αθάνατους «200», είχε συλληφθεί τις αρχές του 1937 και έμεινε δέσμιος επί επτά χρόνια και έξι περίπου μήνες, χωρίς να προδώσει τις αρχές του και τον λαό. Δόθηκε το 1941 στους ξένους κατακτητές φυλακισμένος στο κάτεργο της Ακροναυπλίας, μαζί με εκατοντάδες συναγωνιστές του, ενώ αυτό συνέβαινε τις ίδιες μέρες και με συντρόφους του πρωτοπόρους κομμουνιστές που κρατούνταν στη φυλακή του γενέθλιου τόπου του. Πράγματι, αυτό έγινε (και) στην Κέρκυρα τον Απρίλιο του 1941, με την κατάληψή της από τους Ιταλούς.

Έγινε κάτι σαν σεισμός επτά Ρίχτερ στην κερκυραϊκή κοινωνία τον Φλεβάρη του 1971. Όλοι στην Κέρκυρα, την Αθήνα και το εξωτερικό, πλην ελαχίστων, ήξεραν ότι το βράδυ της 13/14 Σεπτέμβρη 1943 το οικογενειακό αρχείο με την επιστολογραφία και κειμήλια του Ιωάννη Καποδίστρια – του μεγάλου εκείνου διπλωμάτη που το έργο και η ζωή του ήταν από τον 19ο αιώνα αντικείμενο μελετών και βιβλίων στις μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες – είχε γίνει στάχτη από τις ναζιστικές εμπρηστικές και εκρηκτικές βόμβες, μαζί με ολόκληρη τη Δημόσια Βιβλιοθήκη του νησιού. Αυτό είχε ανακοινωθεί με κάθε επισημότητα πριν από 28 χρόνια και το βεβαίωναν κατηγορηματικά, κατά καιρούς, διάφοροι εκπρόσωποι της οικογένειάς του. Πώς είναι δυνατόν να έρχονται τώρα στην επιφάνεια και να κυκλοφορούν σε βιβλίο από έναν Έλληνα πανεπιστημιακό της Βιέννης – που δεν κατείχε την ιταλική γλώσσα της αλληλογραφίας του Κυβερνήτη με τους δικούς του και ενώ Κέρκυραίοι λόγιοι έψαχναν επί δεκαετίες οτιδήποτε τον αφορούσε κι έγραφαν για εκείνον το ένα εγκωμιαστικό βιβλίο μετά το άλλο – ούτε ένα ούτε δύο αλλά 176 ολόκληρα «ανέκδοτα» γράμματα που είχε στείλει στον πατέρα του από τη Ρωσία και άλλες χώρες πριν από 150-160 χρόνια;

Δεν βολεύει φαίνεται κάποια ιδεολογήματα ή απλώς και μόνο ίσως για να αποφευχθούν αδικαιολόγητοι συνειρμοί οι ιστοριογράφοι των ημερών μας, ακολουθώντας την πεπατημένη παλαιότερων, συμπεριλαμβανομένων πολλών ιστορικών, παραλείπουν όταν αναφέρονται στον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας και τη βιογραφία του, ως να μην υπήρξε, ένα καθ' όλα τιμητικό για τον ίδιο και την εκπληκτική προσωπικότητά του, πολιτικό - διοικητικό αξίωμα που υπήρξε το πρώτο στη ζωή του.

«Η υπόθεση του κ. William Hudson Guernsey ή αλλιώς Washington Guernsey, ο οποίος διωκόταν ποινικά γιατί έκλεψε από την βιβλιοθήκη του βρετανικού υπουργείου Αποικιών δύο μυστικές εκθέσεις (από 10 Ιουνίου 1857 και 18 Ιουλίου 1858) του σερ John Young, λόρδου ύπατου αρμοστή των Ιονίων Νήσων, προς την τότε κυβέρνηση του λόρδου Palmerston, δικάστηκε στο κεντρικό ποινικό δικαστήριο από τον βαρόνο Martin και έληξε με την απαλλαγή του κατηγορουμένου»

Όπως γενιές ολόκληρες μάθαμε από την κυρίαρχη αστική τάξη και τα συναφή ιστορικά αναγνώσματα του κερκυραϊκού Τύπου που την υπηρέτησε εξαιρώντας από τις στήλες του τα μυστικά της, η Κέρκυρα έζησε τελείως εκ του μακρόθεν, σχεδόν χωρίς ν' ανοίξει μύτη, τη σύγκρουση, τον σπαραγμό και το αίμα του τραγικού αθηναϊκού Δεκέμβρη του 1944. Συνέβησαν μόνο κάποιες λίγες αψιμαχίες και ο θάνατος ενός δικαστή, που οφειλόταν υποτίθεται, όπως μας είπαν, σε τοπική διένεξη, αποτελώντας εξαίρεση του κανόνα. Τι θα λέγατε όμως αν η αλήθεια είναι ότι μέσα σε λίγα 24ωρα εκείνου το Δεκέμβρη, του πρώτου μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον ναζιστικό ζυγό, μόνο στην πόλη περισσότεροι από 2.000 πρόγονοί μας, ξεσπιτωμένοι άντρες και γυναίκες της Κέρκυρας, που τους αναζητούσαν κρατικές και παρακρατικές έξαλλες ομάδες οπλισμένων, κρύβονταν μαζί με ολόκληρες οικογένειες κατοίκων της υπαίθρου ακόμη και σε σπηλιές, αρκετοί επί 55 μέρες, για να αποφύγουν τη σύλληψη, την μήνι και την ανείπωτη φρίκη που ήδη βίωναν σε κρατητήρια από τη μίαν άκρη της Κέρκυρας ως την άλλη 800 συλληφθέντες νυχτερινές ώρες, κυρίως, ομοϊδεάτες τους, υποστηρικτές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ;

Στο ντούκου, αντί να κηρύξουν συναγερμό! Λες και είναι κάτι φυσιολογικό, κάτι με το οποίο πρέπει να συμβιβαστούμε και να αποδεχθούμε ως αναπόφευκτο ή και επιθυμητό. Θαρρείς και συνηγορούν και οι ίδιοι ότι όντως πολλοί είμαστε «περιττοί» σ' αυτή τη γη μας, όπως είχαν αποφανθεί κάποιοι «ειδικοί» πριν από μισόν περίπου αιώνα. Σιωπούν μέρες τώρα οι πολιτικοί και οικονομικοί ταγοί μας για το έγκλημα της μείωσης του πληθυσμού του νησιού μέσα στη δεκαετία 2011-2021 των τόσων ρεκόρ της τουριστικής κίνησης!

Χίλιες! Τόσες είναι πάνω-κάτω οι συναυλίες στις οποίες ερμήνευσε λυρικά και επικά τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη υπό τη διεύθυνσή του από το 1971 έως το 2001, οπότε ο μεγάλος μουσικοσυνθέτης έπαυσε να διευθύνει συναυλίες. Σε μια τριακονταετία χίλιες περίπου συναυλίες. Σε τριάντα εννέα χώρες!

Κερκυραίος σπουδαίος επιστήμονας, ένας γλωσσολόγος που ένα αξεπέραστο βιβλίο του για την ελληνική γλώσσα διδάσκεται στα σχολεία μας ακόμη και σήμερα, ήταν ο Γραμματέας του ιδρυτικού συνεδρίου του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (ΣΕΚΕ) που ξεκίνησε τις εργασίες του σαν σήμερα πριν από 103 χρόνια στον Πειραιά, τις 17 Νοέμβρη 1918.

Με εισηγητή - ποιος να το φανταζόταν - έναν πολιτικό της βενιζελικής συμμαχίας γεννημένο στο νησί όπου γράφτηκε η πρώτη γνωστή ευμενής ελληνική κριτική για τη σοσιαλιστική - κομμουνιστική δημοκρατία, η Βουλή των Ελλήνων στις 25 Ιουλίου 1929 ψήφιζε, για πρώτη φορά στα χρονικά της, έναν νόμο για τη δίωξη των φίλων της κομμουνιστικής θεωρίας και του κόμματός τους. Ο πολιτικός εκείνος δεν ήταν άλλος από τον - εικονιζόμενο πιο πάνω δίπλα στον δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά την 4η Αυγούστου 1936 - Κερκυραίο μεγαλοκτηματία Κωνσταντίνο Ζαβιτζιάνο, ηγέτη του μικρού κομματικού σχηματισμού Προοδευτική Πολιτική Ένωσις και υψηλόβαθμο αξιωματούχο του φιλελεύθερου βενιζελικού συνασπισμού.

Σαν σήμερα πριν από 79 χρόνια, τις 27 Απριλίου 1941, οι Ναζί έμπαιναν στην Αθήνα. Ενώ τα ναζιστικά στρατεύματα την καταλάμβαναν και βάδιζαν προς την Ακρόπολη, στην πλατεία Ομόνοιας ένας ατρόμητος Κερκυραίος, γιος παπά και δάσκαλου που τα οστά του έχουν ενταφιαστεί στο ιερό της περίλαμπρης εκκλησίας των Αγίων Ιάσονος και Σωσιπάτρου στο προάστιο Ανεμόμυλος της πόλης μας, πρώτος κήρυξε την Αντίσταση στην Αθήνα!

Γιος γαιοκτημόνων, από φαμίλια με επαναστάτες που επιλέχθηκαν από τον ίδιο τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη για να συντρίψουν το αριστοκρατικό καθεστώς και να θεμελιώσουν την κυριαρχία της αστικής τάξης στη Βενετία και στην Κέρκυρα τα χρόνια 1797-1799, προσχώρησε με την επιστημονική λογική -και όχι με το συναίσθημα, όχι απλώς με την πεποίθηση πως το επιβάλλει η αίσθηση δικαιοσύνης- στη μαρξιστική θεωρία και τη θέση για την αντικατάσταση της αστικής τάξης από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της στην εξουσία και την εγκατάλειψη του κεφαλαιοκρατικού κοινωνικοπολιτικού συστήματος.

Πόσο γνωστό είναι στο νησί μας ότι ένας Κερκυραίος είναι αυτός που έχει γράψει, πρώτος έναν αιώνα πριν, το πιο ωραίο και το πιο δυνατό ίσως ελληνικό ποίημα για εκείνον τον κορυφαίο Ρώσο επαναστάτη που τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννησή του θύμισαν και τίμησαν χτες και προχτές με ανακοινώσεις τους το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και από κοινού 93 κομμουνιστικά και εργατικά κόμματα όλου του κόσμου;

Ποιητής και υποστηρικτής της ανάτασης του λαού. Λόγιος αγωνιστής που η κηδεία του το 1970 στην πόλη της Κέρκυρας ήταν πάνδημη και εξέφραζε, συν τοις άλλοις, την αντίθεση του κερκυραϊκού λαού στη χούντα των συνταγματαρχών. Ήταν προσωπικότητα πολυσήμαντη ο Μιχαήλ Ι. Δεσύλλας – κι ας λέγαν ότι συγγένευε με τον μεγαλοβιομήχανο Θεόδωρο Δεσύλλα. Λεβεντάνθρωπος από τους λίγους στα χρόνια του, συνήθιζε με σεμνότητα να υπογράφει τα γραφτά του με τα αρχικά Μ. Ι. Δ. Οι φίλοι του συχνά τον προσφωνούσαν με αγάπη -όπως και προτιμούσε μάλλον- Λίλη. Με το τοπικό ιδιωματικό υποκοριστικό Λίλης του ονόματος Μιχάλης είχε γίνει γνωστός σε αρκετούς, βλέπετε, την περίοδο της Κατοχής.

Με σχεδόν αποσιώπηση των βασικών στοιχείων και τελείως περιθωριακή εικαστική χρήση του εκτενέστερου και σημαντικότερου καταγεγραμμένου στην εποχή του χρονικού, για την πρώιμη ιστορία της Ιόνιας Ακαδημίας, αλλά και με έντονους ιδεολογικού χαρακτήρα υπαινιγμούς εις βάρος των Ριζοσπαστών για την κατοπινή κατάργησή της, καθώς και με ανιστόρητους ισχυρισμούς περί δήθεν ομόθυμης αξίωσης της κερκυραϊκής κοινωνίας μετά τη μεταπολίτευση του 1974 για την ίδρυση του δημόσιου Ιονίου Πανεπιστημίου, ολοκληρώνεται αυτόν το μήνα ο ευρύς κύκλος πολλών -και κάποιων θαυμάσιων- εκδηλώσεων που ξεκίνησε στην Κέρκυρα το 2024, για τη συμπλήρωση των 200 χρόνων από την ίδρυση του πρώτου ελληνικού εκπαιδευτικού ιδρύματος πανεπιστημιακής μορφής στον τόπο μας. Εκείνου, δηλαδή, που δημιουργήθηκε το 1824 με πρωτοβουλία και δαπάνες -ως γνωστόν- του Βρετανού λόρδου Γκίλφορντ (1766-1827). Όπως ήταν φυσικό, αυτός ήταν, ας το πούμε έτσι, τιμώμενο πρόσωπο.

Tον Μάρτιο του 1801 o λόρδος Έλγιν, πρέσβης της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στην Κωνσταντινούπολη από τα τέλη του 1799 έως τα μέσα του 1803, δηλαδή από τότε που η Κέρκυρα και τα Ιόνια νησιά με βρετανικές «ευλογίες» πέρασαν σε ρωσοτουρκικό ζυγό, είχε στείλει ένα γράμμα στον πρόξενό της στην Κέρκυρα. Αντικείμενο της επιστολής του, η οποία απευθυνόταν και στην Ιόνιο Γερουσία, ήταν οι βρετανικές ραδιουργίες που εκτυλίσσονταν τότε στη Ζάκυνθο. Ακριβώς έναν χρόνο μετά, το 1802, ο λόρδος Τόμας Μπρους 7ος κόμης του ΄Ελγιν, όπως ήταν το πλήρες όνομά του, διέταξε μια βρετανική αρμάδα να κάνει ένοπλη απόβαση στην Κέρκυρα και να καταστείλει μια δημοκρατική εξέγερση των κατοίκων της.

Ήταν ο πρώτος Έλληνας «στρατευμένος», όπως επικράτησε να λέγονται όσοι συνδυάζουν την Τέχνη με τον αδικημένο και ταπεινό λαό, μεγάλος εικαστικός καλλιτέχνης του καιρού του; Μάλλον αυτό ήταν ο πρωτοπόρος χαράκτης και ζωγράφος Μάρκος Ζαβιτσιάνος (1884-1923), ο εξίσου γνωστός και ως Ζαβιτζιάνος, που τα 100 χρόνια από τον θάνατό του συμπληρώνονται φέτος.

Τασούλα τη φώναζαν, Αναστασία Τζώνη ήταν το πλήρες, βαφτιστικό της όνομα. Μέχρι τη μέρα που πέθανε σε μια φτωχική εργατική κατοικία πέρυσι στην Αθήνα γονάτιζε μπροστά στους νεκρούς της μόνο. Ναι, είναι αυτή που εικονίζεται σε κόκκινο κύκλο στην ιστορική αυτή φωτογραφία.

Πότε θα υψώσουμε και στην Κέρκυρα, στο Λαζαρέτο ίσως, μαζί με τους Άλλους που έδωσαν σαν εκείνον και τη ζωή τους εκεί για το Δίκιο, φωτεινή με το κόκκινο γαρύφαλλο του Πάμπλο Πικάσο τη Μορφή του;

Κέρκυρα, 1912. Πολύχρονες προσπάθειες για τη συνδικαλιστική οργάνωση και τον σηκωμό των εργαζομένων στα δεκάδες εργοστάσια του νομού αποδίδουν τους πρώτους σημαντικούς καρπούς, ξεσπούν απεργίες, μια νέα εφημερίδα με τον τίτλο «Σοσιαλιστική Δημοκρατία» και μότο κάτω από τον τίτλο της το σύνθημα «Εργάτες όλου του κόσμου ενωθήτε» με το όνομα του Καρλ Μαρξ - που την εμφάνισή της απέδιδαν όλοι σε έναν 39χρονο λογοτέχνη του νησιού με αριστοκρατική καταγωγή και επίθετο ίδιο μ' εκείνο του ισχυρού πολιτικού της χώρας Τζώρτζη Θεοτόκη - καλεί τον εργατόκοσμο να παλέψει για τα δικαιώματά του και ένα «εργατικό κράτος».

Τι σύμπτωση κι αυτή, πάνω που σπάνε τα κοντέρ του κερκυραϊκού Τουρισμού, που το ένα ρεκόρ «ανάπτυξης» καταρρίπτει το άλλο και τον έναν μετά τον άλλο μεγιστάνα - επενδυτή στο νησί διαδέχεται πια η μεγαλύτερη ελληνική οικονομική αυτοκρατορία, αθόρυβα, χωρίς καν έναν ήχο μιας ελαφρώς πένθιμης καμπάνας, σβήνει το μακροβιότερο φιλολογικό περιοδικό της ελληνικής επαρχίας. Ναι, σαράντα τρία χρόνια μετά τη γέννησή του, ο σολωμικός κερκυραϊκός «Πόρφυρας» σβήνει.

Σύμφωνα με την κρατούσα αντίληψη για την περίοδο της Βρετανικής «Προστασίας» (1814-1864), που συγχέει τα στερημένα από το δικαίωμα ψήφου πλατιά λαϊκά στρώματα του νησιού με την ιδιοτελή κυρίαρχη μερίδα της στενά συνυφασμένης με τον παλιό κόσμο των Ευγενών και την Αγγλική Αρμοστεία ανερχόμενης κερκυραϊκής αστικής τάξης, ο γεννημένος στην Κεφαλονιά επτανησιακός Ριζοσπαστισμός είχε λίγους υποστηρικτές και περιορισμένη απήχηση στην Κέρκυρα· αυτό δεν μας λένε ή αφήνουν κομψά να εννοηθεί διάφοροι κάθε τόσο; Είναι έτσι όμως; Ή το περίπου 9-10% του πληθυσμού -που σύμφωνα με τον παλιό ιστοριοδίφη Γεράσιμο Χυτήρη είχε δικαίωμα ψήφου εκείνη την περίοδο στο νησί- αναδείκνυε Μεταρρυθμιστές και Καταχθόνιους βουλευτές στην Ιόνιο Βουλή, όπως πράγματι συνέβη επί πολλά χρόνια, κόντρα στο κυρίαρχο λαϊκό ρεύμα;

Για πρώτη φορά με μια ολοκληρωμένη και καλά τεκμηριωμένη μελέτη έρχεται στο φως, θα μπορούσε να πει κανείς, ο πόλεμος εναντίον της ελληνικής γλώσσας που διεξήγαγαν με κάθε λογής μηχανορραφίες οι Άγγλοι και η αγγλοϊόνια συμμαχία διοίκησης της Κέρκυρας και των άλλων Ιόνιων νησιών τα χρόνια της αγγλικής «Προστασίας». Αυτόν τον πόλεμο και τα κοινωνικά αίτιά του αποκαλύπτει το βιβλίο «Η ελληνική γλώσσα στο Ιόνιον Κράτος».

Η πρώτη ελληνική εφημερίδα με τον τίτλο «Ριζοσπάστης» εκδόθηκε στην υπό αγγλική κυριαρχία Κέρκυρα την Τετάρτη 5 Απριλίου 1850. Όπως εξηγούσε, ήταν «Εφημερίς Εθνική και Δημοτική».

Ζήτω η Ελληνική Επανάσταση! Ζήτω, φίλες και φίλοι, το ’21! Ζήτω κι ο «παππούς» μας Ρήγας Φεραίος ο Βελεστινλής που αναζωπύρωσε την εθνική συνείδηση των προγόνων μας στα Επτάνησα, δύο και πλέον δεκαετίες νωρίτερα, όσο κανείς!

Έναν αιώνα πριν, την Πρωτομαγιά του 1921, οι εργαζόμενοι της Κέρκυρας πορεύτηκαν μαχητικά στους δρόμους της πόλης με συνθήματα και τραγουδώντας τη «Διεθνή» των Εργατών.

Είκοσι χρόνια πέρασαν κιόλας. Τότε η Κέρκυρα έχασε, καθώς έφυγε από τη ζωή, τον πιο σημαντικό Δικαστή, ναι με κεφαλαίο το δέλτα, που γέννησε ποτέ.

Δημήτρης Γεωργαντάς, το όνομά του. Για την Κέρκυρα, στη φυλακή της οποίας είχε οδηγηθεί σιδηροδέσμιος, είχε ακούσει από το στόμα ενός καθηγητή του σε σχολειό της Χαλκίδας όταν ήταν μαθητής. Δεν είχε ακούσει λέξη από εκείνον, που ήταν θεολόγος και δίδασκε Θρησκευτικά, για την ύπαρξη μιας φρικαλέας φυλακής στο ευλογημένο, όπως του το αποκαλούσε, πανέμορφο νησί. Σε αυτήν έμελλε να συναντήσει ξανά τον θεολόγο καθηγητή του, ως Δεσπότη πια του νησιού, επικεφαλής της Εκκλησίας της Κέρκυρας. Ο μαθητής της Χαλκίδας κόντευε να πατήσει ή είχε πατήσει τα τριάντα. Ήταν από καιρό μέλος ενός κόμματος που τότε έκλεινε τα τριάντα του χρόνια και το οποίο την ερχόμενη Παρασκευή, καθώς ιδρύθηκε στις 17 Νοέμβρη 1918, γίνεται 105 ετών.

Τέτοιον τραγέλαφο στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, που έχει το «μεγάλο πουγκί» και «ταΐζει» ποικίλων ειδών επενδυτές στα νησιά μας, πρώτη φορά ζούμε. Πέντε συνδυασμοί κάνουν τα αδύνατα δυνατά, θαρρείς, να παρανοήσουμε. Δεν μπορεί, σίγουρα το 'βαλαν σκοπό τους να μας τρελάνουν! Ίσως όμως και να 'χουν μελετήσει καλά στίχους του Κώστα Βάρναλη για τη λαϊκή ψυχή. Εκείνους δηλαδή τους στίχους του πολυβραβευμένου ποιητή και υποστηρικτή μιας φωτεινής κοινωνίας, που λένε πως οι λαοί τείνουν συχνά «να πιστεύουν πιότερο τ' αυτιά τους, παρά τα μάτια τους. Πιότερο το μύθο παρά τα γεγονότα. Πιότερο τη φαντασία τους από την κρίση τους...».

Στον Κώστα Χυτήρη, τον Κερκυραίο επαναστάτη δάσκαλο που εκτελέστηκε από τους ναζί την Πρωτομαγιά του 1944 στην Καισαριανή μαζί με άλλους 199 αγωνιστές, όταν ο χιτλερικός εσμός εκτέλεσε συνολικά 200 ανυπότακτους κομμουνιστές - πρωτοπόρους πατριώτες, είχε αφιερώσει πρωτοσέλιδο δημοσίευμά της η εφημερίδα του ΕΑΜ Κέρκυρας την Πρωτομαγιά του 1946.

Είναι ή δεν είναι «εθνικόν ό,τι το αληθές» μόνο, όπως ο Διονύσιος Σολωμός εκήρυξε;

Χωρίς τυμπανοκρουσίες, με την υπευθυνότητα και τη σεμνότητα που διακρίνει τη λειτουργία τους, τα ιστορικού βάθους έξι περίπου αιώνων Αρχεία Νομού Κέρκυρας (ΑΝΚ), ήδη από την παραμονή της επετείου της 28ης Οκτωβρίου και του «ΟΧΙ» του κερκυραϊκού λαού στη διπλή φασιστική Κατοχή έθεσαν σε λειτουργία στους χώρους τους, στους παλιούς αγγλικούς στρατώνες του Παλαιού Φρουρίου της Κέρκυρας, μιαν εντυπωσιακή Έκθεση αρχειακών υλικών με τίτλο «Μνήμες Πολέμου και Κατοχής». Σε επτά προθήκες φέρνουν στο φως 77 εν πολλοίς άγνωστα, μονοσέλιδα ή πολυσέλιδα αρχειακά υλικά, χαρακτηριστικά για ποικίλα γεγονότα από όσα συνέβησαν στην Κέρκυρα τα χρόνια 1940-1944.

Έναν αιώνα μετά τον θάνατό του, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης και οι «Σκλάβοι» του, δηλαδή το περίφημο έργο του «Σκλάβοι στα δεσμά τους» με τη διάχυτη σοσιαλιστική του αντίληψη, που κυκλοφόρησε το 1922, συνεχίζουν να διχάζουν τους κριτικούς της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Κάποιοι ξορκίζουν κιόλας τους «Σκλάβους», ευσχήμως, ακόμη και στις μέρες μας.

Μιλώ για τις ατέλειωτες νύχτεςόταν το φωςλιγοστεύει τα ξημερώματα.Για τα φορτωμένα καμιόνιακαι τους βηματισμούςστις υγρές πλάκες.Για τα προαύλια των φυλακώνκαι για το δάκρυ των μελλοθανάτων...

Τον Ιανουάριο του 1920, στο πλευρό της κερκυραϊκής σοσιαλιστικής οργάνωσης που το 1918 είχε αποτελέσει ένα από τα ιδρυτικά μέλη του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδας (ΣΕΚΕ) το οποίο το 1924 μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ), λειτουργούσε Σοσιαλιστική Νεολαία. Από τότε ή ενδεχομένως από λίγο νωρίτερα, από τα τέλη του 1919, χρονολογείται στο νησί μας η πρώτη οργάνωση Κερκυραίων νέων, υποστηρικτών μιας σοσιαλιστικής - κομμουνιστικής κοινωνίας.

Στις πρώτες γραμμές της αντίστασης βρέθηκαν αμέτρητες γυναίκες της Κέρκυρας, όταν το νησί, τα χρόνια 1941-1944, βρέθηκε υπόδουλο στα ιταλικά και γερμανικά φασιστικά στρατεύματα κατοχής. Τότε μάλιστα, στο πλαίσιο εκλογών που είχε οργανώσει το ΕΑΜ κάτω από τη μπότα των κατακτητών, για πρώτη φορά οι γυναίκες του νησιού απέκτησαν δικαίωμα ψήφου.

Όποιαν Ιστορία της Κέρκυρας και της Επτανήσου κι αν έχετε διαβάσει, είναι λίγα και πάντως καθόλου αρκετά, αν όχι και λίγο ή περισσότερο παραποιημένα είτε μονόπλευρα, όσα γνωρίζετε ίσως φίλες και φίλοι για μια χρονική περίοδο είκοσι μηνών που φαίνεται ότι συγκλόνισε την Κέρκυρα και τα άλλα Ιόνια νησιά όσο ποτέ.

Σαν σήμερα πριν από 65 χρόνια, στις 29 Οκτώβρη 1961, η Κέρκυρα βίωσε, όπως ολόκληρη η χώρα, εκείνες τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές που έμειναν στην Ιστορία ως εκλογές βίας και νοθείας, ακόμη και ως εκλογές στις οποίες... ψήφισαν και τα δένδρα. Αρκετές μέρες νωρίτερα είχε μιλήσει στην πόλη του νησιού ο απερχόμενος τότε πρωθυπουργός, Κωνσταντίνος Καραμανλής, η κυβερνώσα παράταξη του οποίου, η Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ), θριάμβευσε με πανελλαδικό ποσοστό 50,81%, εννιά μονάδες υψηλότερο από εκείνο που είχε λάβει στις εκλογές του 1958. Μεγάλος χαμένος ήταν η μέχρι τότε αξιωματική αντιπολίτευση, το υποστηριζόμενο από το εκτός νόμου Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) κόμμα της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), που είχε λάβει το 24,48% το 1958.

Μες στης Κέρκυρας το κέντρο φύτρωσε καινούργιο δέντρο. Πριν από εκατόν εβδομήντα χρόνια: Το 1850.

Για πρώτη φορά ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας διαβαίνει σήμερα χωρίς χειροπέδες ή αλυσίδες στα χέρια και στα πόδια, όπως είχε συμβεί με τον Χαρίλαο Φλωράκη το 1954 και άλλους νωρίτερα, την πύλη στις χτισμένες πριν από 185 χρόνια φυλακές της Κέρκυρας.

Ώστε λοιπόν πρέπει να ριφθεί περίπου στην πυρά, ως αντεθνικό στοιχείο, όποιος επισημαίνει αμφισβητούμενης ορθότητας πολιτικές επιλογές και πλευρές του έργου του ένδοξου στη λαϊκή συνείδηση, για ό,τι καλό έκανε και για το ηρωικό τέλος του, πρώτου Κυβερνήτη μας Ιωάννη Καποδίστρια!

Την πρώτη χρονιά η διαδήλωση είχε επίκεντρο το Πεντοφάναρο και κάλυπτε και μέρος της κεντρικής πλατείας της πόλης, ενώ έναν χρόνο μετά έγινε στον κινηματογράφο «Ορφέας». Εκεί είχαν γίνει, με αγωνιστικό πνεύμα, οι πρώτοι κερκυραϊκοί εορτασμοί της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, τέτοιες ημέρες το 1974 και το 1975.

Ένα 15% περίπου των Ελλήνων σοσιαλιστών που τέτοιες ημέρες τον Νοέμβριο του 1918 αποφάσισαν στον Πειραιά, στο Α' Πανελλαδικό Σοσιαλιστικό Συνέδριο, την ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ), όπως το νέο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας (ΣΕΚΕ) μετονομάστηκε το 1924, ήταν Κερκυραίοι. Ή, καλύτερα, σοσιαλιστές είτε γεννημένοι είτε μεγαλωμένοι στην Κέρκυρα. Αυτοί αποτελούσαν ίσως, μαζί με συναγωνιστές τους από την Κεφαλονιά, τη μεγαλύτερη ομάδα με κριτήριο τη γεωγραφική - τοπική προέλευση των συνέδρων.

Ερωτήματα πολλά και πικρά προκαλεί στην κοινή γνώμη των νησιών μας, ευλόγως πιστεύουμε, η δυσεξήγητη στάση της περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων τους τελευταίους μήνες απέναντι σε θέματα που συνδέονται με το μαρτυρικό κερκυραϊκό νησάκι Λαζαρέτο.

Τι ωραία που μας τα είπαν για την 28η Οκτώβρη και το μεγαλείο της αντίστασης του λαού μας στο φασιστικό – ναζιστικό τέρας τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι κάθε λογής ταγοί του κερκυραϊκού λαού!

Ελπίζουμε, αγαπητέ κύριε υπουργέ Εξωτερικών, να μην έχετε δει ακόμη την Κέρκυρα σε τέτοιο όνειρό σας.

Ήταν 8.10' το πρωί εκείνη την 27η Σεπτεμβρίου 1923, ακριβώς πριν από έναν αιώνα σαν σήμερα, όταν «ξεκουμπίστηκαν» από την Κέρκυρα οι ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις του φασίστα Μουσολίνι, που είχαν καταλάβει το νησί 26 μερόνυχτα πριν, σκορπώντας τον θάνατο. Τόσο κράτησε, χάρη στη συνένοχη στάση των κυβερνήσεων της Βρετανίας, της Γαλλίας, των ΗΠΑ και άλλων Μεγάλων Δυνάμεων, η κατάληψη του νησιού, κατά παράβαση κάθε έννοιας Διεθνούς Δικαίου, για την επιβολή των ταπεινωτικών όρων του Μουσολίνι στην Ελλάδα και την αναβάθμιση του ρόλου της ιταλικής αστικής τάξης στην Αδριατική και τη Μεσόγειο και στο γενικότερο ιμπεριαλιστικό στερέωμα.

Απέμεναν λίγες ώρες ακόμη μέχρι τα στρατιωτικά απομεινάρια του ναζισμού να υπογράψουν την άνευ όρων πλήρη παράδοσή τους στον Συμμαχικό Άξονα, ο Κόκκινος Στρατός της Σοβιετικής Ένωσης είχε ήδη συντρίψει το ναζιστικό τέρας μέσα στο Βερολίνο, τα έγγραφα της επίσημης παράδοσής του συνολικά στις συμμαχικές δυνάμεις της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, της Βρετανίας και των ΗΠΑ ετοιμάζονταν, όταν στην Κέρκυρα οι καμπάνες των εκκλησιών άρχισαν να χτυπούν χαρμόσυνα, χωρίς σταματημό.

Η Κέρκυρα βομβαρδιζόταν από στούκας της ναζιστικής Λουφτβάφε τέτοιες ώρες σαν σήμερα, το 1943, λες και ήταν η Μόσχα. Ο λαός της φλεγόμενης πόλης, που ακόμη τελούσε υπό ιταλική κατοχή ενώ πέντε μέρες νωρίτερα η φασιστική Ιταλία είχε συνθηκολογήσει και περνούσε με την πλευρά των «Συμμάχων», έτρεχε να σωθεί ή προσευχόταν σε καταφύγια. Αποβραδίς, με τις πρώτες μεταμεσονύκτιες εμπρηστικές βόμβες που έπεσαν λίγο μετά τις δύο η ώρα, η δοτή τοπική πολιτική ελίτ είτε κρυβόταν είτε τράπηκε σε φυγή, «όπου φύγει - φύγει» έξω από την πόλη, αφήνοντας αυτήν και τον λαό και το βιος του στο έλεος των γερμανικών αεροπλάνων και κάθε λογής τυχοδιωκτών. Αλλόφρονες, χιλιάδες κάτοικοι κάθε ηλικίας βάδιζαν στα τυφλά κατά κύματα έξω από την πόλη, ενώ πολλοί δίπλα στα χαλάσματα έψαχναν καταφύγια, αδυνατώντας να τους ακολουθήσουν και προσπαθώντας να σώσουν οτιδήποτε ήταν δυνατό, ελπίζοντας πως θα κοπάσει ο εμπρηστικός βομβαρδισμός.

Ζήτω η Ελληνική Επανάσταση, ζήτω το '21 φίλες και φίλοι!